Halerz miejski Cieszyna z XV wieku

Prezentowany halerz miejski Cieszyna, datowany na XV wiek, stanowi cenny przykład lokalnej emisji monetarnej w epoce późnego średniowiecza. Wykonany ze srebra techniką wybijania, reprezentuje typ drobnej monety obiegowej, używanej w codziennych transakcjach na terenie Księstwa Cieszyńskiego.

Na awersie widnieje stylizowany motyw architektoniczny, przypominający bramę miejską lub budowlę z kolumnami i łukami — możliwe, że symbolizującą autonomię miejską lub lokalną jurysdykcję. Wokół centralnego motywu biegnie inskrypcja w gotyckim stylu, częściowo zatarta, lecz wskazująca na miejskie pochodzenie monety. Rewers nie został udokumentowany w dostępnych źródłach, co sugeruje, że moneta mogła być jednostronna — typowy zabieg dla halerzy z tego okresu.

Moneta znajduje się w zbiorach Działu Numizmatyki Muzeum Śląska Cieszyńskiego i została udostępniona cyfrowo w ramach projektu „Wirtualne Muzeum Cieszyn”.

Kontekst historyczny

W XV wieku Cieszyn był ważnym ośrodkiem handlowym i administracyjnym w regionie Śląska Cieszyńskiego. Emisja własnych monet — nawet drobnych, jak halerze — świadczyła o miejskiej autonomii i rozwiniętym systemie gospodarczym. Halerze były powszechnie używane w transakcjach lokalnych, a ich ikonografia często odzwierciedlała miejską tożsamość, heraldykę lub architekturę.

W przypadku Cieszyna, motyw bramy może symbolizować otwartość miasta na handel, jego obronność lub status jako punkt graniczny między wpływami czeskimi, polskimi i niemieckimi.

Bibliografia polecana

1. Błażej, A. Monety Śląska Cieszyńskiego od średniowiecza do XIX wieku. Cieszyn: Muzeum Śląska Cieszyńskiego, 2002.
2. Gumowski, M. Podręcznik numizmatyki polskiej. Warszawa: PWN, 1956.
3. Paszkiewicz, B. Heraldyka i ikonografia monet średniowiecznych. Kraków: Universitas, 2010.
4. Wirtualne Muzeum Cieszyn: https://wirtualnie.muzeumcieszyn.pl/object/52965
5. Ciszewski, W. Miasta śląskie w średniowieczu: struktura, funkcje, symbolika. Wrocław: Ossolineum, 1998.

Tematyka: Halerz XV w., historia